• Ćwiczenia logopedyczne wspomagające rozwój mowy dziecka

    Ćwiczenia logopedyczne wspomagające rozwój mowy dziecka

    Przedstawiam zestawy ćwiczeń, które z łatwością rodzic może stosować  domu w uzupełnieniu terapii logopedycznej z dzieckiem. Pamiętajmy, że w rozwoju naszych maluchów wszystko jest ważne i z pozoru „zwykła”zabawa może być kluczowa w jego przestrzeganiu świata.

    Zachęcam i zapraszam do przeczytania.

    Ćwiczenia słuchowe:

    Stanowią one bardzo ważną grupę ćwiczeń, ponieważ często opóźnienia czy zaburzenia rozwoju mowy pojawiają się na skutek opóźnień rozwoju słuchu fonematycznego /tzn. słuchu mownego/. Stymulując funkcje słuchowe przyczyniamy się do rozwoju mowy dziecka.

    Przykłady do dzieci młodszych:

    1. „Co słyszę?” – dzieci siedzą z zamkniętymi oczami i nasłuchują, rozpoznają odgłosy dochodzące z sąsiedztwa, ulicy.
    2. „Zgadnij, co wydało dźwięk?” – uderzenie pałeczką w szkło, fajans, metal, kamień, drewno itp. Toczenie różnych przedmiotów po podłodze /np. piłki, kasztana, kamienia/, rozpoznanie odgłosu przez dzieci.
    3. Rozpoznanie różnych przedmiotów w zamkniętym pudełku po wydanym odgłosie – groch, kamyki, gwoździe, cukier, kasza itp.
    4. Uderzenie o siebie klockami, łyżeczkami, garnuszkami; uderzenie łyżeczką o pustą szklankę, o szklankę z wodą, klaskanie, darcie papieru, gniecenie papieru, przelewanie wody (z wysokości, z niska), drapanie po szkle, papierze, stole.
    5. Rozpoznawanie głosu, szmeru, źródła dźwięku – miejsca, kierunku, odległości, ilości dźwięków (dużo-mało), głośności ( cicho-głośno).
    6. Szukanie ukrytego zegarka, radia, dzwoniącego budzika.
    7. Rozróżnianie i naśladowanie głosów zwierząt: kota, psa, krowy, kury, koguta, kaczki, gęsi itp.
    8. Rozróżnianie odgłosów pojazdów: samochodu, pociągu, motoru, traktora itp.
    9. Rozpoznawanie po dźwięku różnych urządzeń domowych, np. odkurzacz, mikser, suszarka, pralka itp.

     

    Przykłady dla dzieci starszych:

    1. Wyróżnianie wyrazów w zdaniu (stawiamy tyle klocków, rysujemy tyle kółeczek, klaszczemy tyle razy ile słów słyszy dziecko w wypowiadanym zdaniu).
    2. Wydzielanie sylab w wyrazach poprzez wystukiwanie sylab, wyklaskiwanie, badanie ile razy opadnie żuchwa /na ręce/ przy wybrzmiewanie sylab.
    3. Nazywanie obrazów – dziecko kończy wyraz po pierwszej sylabie wypowiadanej przez logopedę, nauczyciela, rodzica, a potem odwrotnie – dziecko zaczyna.
    4. Dzielenie na sylaby imion dzieci /na początku łatwych/.
    5. Wyszukiwanie imion dwu- i trzysylabowych
    6. Wyszukiwanie słów z podaną przez nauczyciela sylabą.
    7. Rozpoznawanie określonej sylaby w rozsypance sylabowej, np. ba, pa, ta, da, la, ra.
    8. Wyszukiwanie imion rozpoczynających się od samogłoski, następnie od podanej spółgłoski.
    9. Wydzielanie spółgłosek nagłosowych przez przedłużanie nagłosu, np. ssssamolot, szszszafa. Przy pomocy ilustracji – wyszukiwanie przedmiotów, których nazwy rozpoczynają się na daną głoskę.
    10. Rozróżnienie mowy prawidłowej od nieprawidłowej.

     

    Ćwiczenia motoryki narządów artykulacyjnych:

    U większości dzieci z wadą wymowy występuje obniżona sprawność narządów artykulacyjnych /języka, warg, policzków, podniebienia miękkiego/… Czasem przyczyną wady wymowy są nieprawidłowości w budowie anatomicznej narządów mowy. Przyczyną bywają także, szczególnie u dzieci młodszych, nieprawidłowe nawyki związane z połykaniem lub oddychaniem. Konieczne są w tych wszystkich wypadkach ćwiczenia motoryki narządów mowy oraz ćwiczenia prawidłowego połykania. Ćwiczenia tego typu początkowo powinny być wykonywane przy kontroli wzrokowej – przed lustrem, stopniowo przechodząc do ćwiczeń bez kontroli wzroku. Większość ćwiczeń wymaga wielokrotnego powtarzania, więc konieczne jest stosowanie metod zabawowych podczas ćwiczeń oraz zmiany środków używanych przez logopedę.

     

    Ćwiczenia warg:

    1. Wymawianie na przemian „a-o” przy maksymalnym oddaleniu od siebie wargi górnej i dolnej.
    2. Oddalania od siebie kącików ust – wymawianie „iii”.
    3. Zbliżanie do siebie kącików ust – wymawianie „uuu”.
    4. Naprzemienne wymawianie „i-u”
    5. Cmokanie.
    6. Parskanie /wprawianie warg w drganie/.
    7. Masaż warg zębami (górnymi dolnej wargi i odwrotnie)
    8. Dmuchanie na płomień świecy, na watkę lub piłkę pingpongową
    9. Układanie ust jak przy wymowie samogłosek ustnych, z wyraźną, przesadną artykulacją warg, np. w kolejności: a-i-o-u-y-e, u-a-i-o-e-y, o-a-y-i-u, e-y-i-o-a-u, u-i-y-a-o.
    10. Wymowa samogłosek w parach: a-i, a-u, i-a, u-o, o-i, u-i, a-o, e-o itp.
    11. Wysuwanie warg w „ryjek”, cofanie w „uśmiech”
    12. Wysuwanie warg w przód, następnie przesuwanie warg w prawo, w lewo.
    13. Wysuwanie warg w przód, następnie krążenie wysuniętymi wargami.

     

    Ćwiczenia języka:

    1. „Głaskanie podniebienia” czubkiem języka, jama ustna szeroko otwarta.
    2. Dotykanie językiem do nosa, do brody, w stronę ucha lewego i prawego.
    3. Oblizywanie dolnej i górnej wargi przy ustach szeroko otwartych /krążenie językiem/.
    4. Wysuwanie języka w przód i cofanie w głąb jamy ustnej.
    5. Kląskanie językiem.
    6. Dotykanie czubkiem języka na zmianę do górnych i dolnych zębów, przy maksymalnym otwarciu ust /żuchwa opuszczona/
    7. Język wysunięty w kształcie grota wykonuje poziome ruchy wahadłowe od jednego do drugiego kącika ust.
    8. Rutka – wargi ściągnięte i zaokrąglone unoszą boki języka.
    9. Język lekko wysunięty opiera się na wardze dolnej i przyjmuje na przemian kształt „łopaty” i „grota”.
    10. Ruchy koliste języka w prawo i w lewo na zewnątrz jamy ustnej.
    11. Oblizywanie zębów po wewnętrznej i zewnętrznej powierzchni dziąseł pod wargami. Usta zamknięte.

     

    Ćwiczenia policzków:

    1. Nadymanie policzków – „gruby miś”.
    2. Wciąganie policzków – „chudy zajączek”
    3. Nabieranie powietrza w usta i zatrzymanie w jamie ustnej, krążenie tym powietrzem, powolne wypuszczanie powietrza.
    4. Naprzemiennie „gruby miś” – „chudy zajączek”.
    5. Nabieranie powietrza w usta, przesuwanie powietrza z jednego policzka do drugiego na zmianę.

     

    Mgr Róża Szyperek